วันจันทร์ที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2556

โรคหืด (Asthma)

Asthma

Dx: Triad: หอบเหนื่อย ไอ หายใจมีเสียงหวีด (wheezing)
  • อาการมักเป็นตอนกลางคืนหรือเช้ามืด  เกิดอาการเมื่อได้รับสิ่งกระตุ้น (สารก่อภูมิแพ้ เชื้อไวรัสความเครียด ควันพิษและมลพิษอื่นๆ)
  • อาการอาจหายได้เองหรือหายเมื่อได้รับยาขยายหลอดลม
  • มักพบร่วมกับโรคภูมิแพ้อื่นๆ เช่น allergic rhinitis, aller­gic conjunctivitis และ allergic dermatitisหรือมีประวัติครอบครัว
Ix: ตรวจ spirometry (FEV1 เพิ่ม 12% หรือ 200 mL) หรือตรวจ peak flow meter (PEF เพิ่ม 20% หรือมี viability 20% ใน 1-2 สัปดาห์) กรณีผลตรวจแปลผลไม่ได้อาจใช้ methacholine challenge test

การรักษาเบื้องต้น
  • หลีกเลี่ยงสิ่งที่ก่อให้เกิดอาการภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น แมลงสาบ สัตว์เลี้ยง สปอร์เชื้อรา เกสรหญ้า วัชพืช น้ำหอม กลิ่นสี ทินเน่อร์ น้ำยาหรือสารเคมี ละอองยาฆ่าแมลง ฝุ่นก่อสร้าง ฝุ่นหิน ฝุ่นดิน ควันบุหรี่ ควันธูป ควันเทียน ควันไฟ ควันท่อไอเสียรถยนต์ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ โอโซน อากาศร้อนจัด เย็นจัด ฝนตก อากาศแห้งหรือชื้น NSAID aspirin β-blocker ความเครียด รักษาโรคร่วมเช่น allergic rhinitis, sinusitis, GERD
  • ประเมินความรุนแรงและประเมินผลการรักษาดังนี้ 


**หรืออาจจะประเมินจากแบบสอบถาม Asthma control test หรือ Siriraj control Questionnaire

การรักษาด้วยยามี 5 ขั้นดังนี้
  1. ใช้ยาขยายหลอดลมเมื่อมีอาการ ได้แก่ Salbutamol (Ventolin evohaler) (MDI)
  2. ใช้ low-dose ICSหรือ leukotriene modifier (แพงกว่า แต่พิจารณาใช้ในกลุ่ม NSAID induced  หรือมี allergic rhinitis ร่วมด้วย) หรือ theophylline
  3. low-dose ICS + Add ยาเพิ่ม 1 ชนิด (long acting β2-agonist  หรือ leukotriene modifier หรือ Theophylline SR) หรือเปลี่ยนเป็น Medium-high dose ICS
  4. + Add ตัวใดตัวหนึ่งในขั้นที่ 3 เพิ่มไปอีก พิจารณาให้ออกกำลังกายฟื้นฟูสมรรถภาพปอด
  5. Add oral glucorticosteroidหรือ Anti-IgE (omalizumab IV)


***Low dose ICS ได้แก่ Beclomethasone 200-500 mcg/d, Budesonide 200-400 mcg/d, Fluticasone 100-250 mcg/d; Medium dose ICS ขนาดยาประมาณ low dose x 2

ตัวอย่างยา ICS (MDI ยากด; ถ้าไม่ใช่ MDI คือยาสูด)
  • Beclomethasone (Clenil MDI) 50,250 mcg/dose
  • Budesonide (Pulmicort turbuhaler) 100,200 mcg/dose
  • Fluticasone (Flixotide evohaler MDI) 125 mcg/dose

ตัวอย่างยา ICS + LABA (MDI ยากด; ถ้าไม่ใช่ MDI คือยาสูด)
  • Budesonide + Formoterol (Symbricort turbuhaler) 160/4.5, 320/9 พ่น เช้า-เย็น
  • Fluticasone + Salmeterol (Seretide evohaler MDI) 25/125, 25/250 (Seretide Accuhaler) 50/100, 50/500


การปรับยา
  • ผู้ป่วยรายใหม่ที่มีอาการแบบ persistent ให้เริ่มที่ขั้นที่ 2
  • หลังให้ยา controller อาการจะค่อยๆดีขึ้นภายในเวลาเป็นวัน และดีขึ้นเต็มที่ใน 3-4 เดือน
  • การปรับยาลงทุก 3 เดือนเมื่อควบคุมอาการได้โดยปรับขนาด steroid ลงทีละ 50% จนถึงขนาดต่ำแล้วจึงลองหยุดยาอื่นๆทีละตัว จนกระทั่งเหลือ low-dose ICS อย่างเดียวและพิจารณาหยุด ICS ถ้าอาการไม่กำเริบ 1 ปี
  • การปรับยาขึ้นถ้าต้องใช้ β2-agonist  บ่อย เกินกว่า 2 วัน หรือรักษาภาวะ acute asthmatic attack 


Ref: แนวทางการวินิจฉัยและรักษาโรคหืด V.5 .. 2555

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น